Qytetari: Varrezat e vjetra në Selcë të Kelmendit po humbasin identitetin / “Mungojnë gurët e varreve dhe shenjat që dëshmojnë historinë e banorëve”

Varrezat e vjetra të krishtera në Selcë të Kelmendit në Malësinë e Madhe janë lënë në harresë të plotë. Në këto hapësira, që duhet të ruanin gjurmët e brezave të kaluar, sot është e vështirë të gjesh qoftë edhe një shenjë, një gur të gdhendur apo një simbol që të dëshmojë historinë dhe identitetin e atyre që prehen aty.

Këtë shqetësim e ka bërë të ditur një qytetar, shtetasi Fatmir Markaushi.

Varrezat e vjetra të krishtera në Selcë të Kelmendit sipas tij po përballen me rrezikun e humbjes së identitetit të tyre historik.

Ajo që dikur duhet të ketë qenë një hapësirë e mbushur me gjurmë të jetës, historisë dhe traditës së banorëve të kësaj zone, sot paraqet një realitet që ngre shumë pikëpyetje për mënyrën se si janë ruajtur këto vende të trashëgimisë kulturore dhe shpirtërore.

Shqetësimi i qytetarit Fatmir Markaushi, tërheq vëmendjen për mungesën e shenjave identifikuese në këto varreza. Sipas tij, në varret e vjetra është thuajse e pamundur të dallosh ndonjë gur varri të gdhendur, ndonjë simbol fetar apo një mbishkrim që të tregojë se kush ka pushuar aty dhe cilës periudhë i përket.

Markaushi ngre një pyetje që lidhet jo vetëm me gjendjen aktuale të varrezave, por edhe me historinë e traditën e një prej krahinave më të njohura të Malësisë së Madhe.

Si ka mundësi që në një krahinë me histori kaq të pasur si Kelmendi të mos ketë mbetur pothuajse asnjë shenjë e gurgdhendjes në varret e brezave të kaluar në Selcë?

Për qytetarin Markaushi, mungesa e këtyre gjurmëve është një humbje që shkon përtej pamjes së jashtme të varrezave. Bëhet fjalë për një pjesë të historisë së komunitetit, e cila rrezikon të zhduket pa u dokumentuar dhe pa u studiuar.

Varret e vjetra janë dëshmi e historisë së një familjeje, të një fisi dhe të një krahine të tërë. Një gur varri, një kryq i gdhendur, një mbishkrim apo edhe një simbol i thjeshtë mund të tregojë shumë për traditat, besimin, mjeshtërinë dhe mënyrën e jetesës së njerëzve në periudha të ndryshme historike.

Por në Selcë, sipas shqetësimit të ngritur, këto gjurmë janë të pakta ose mungojnë plotësisht. Mungesa e mirëmbajtjes dhe e kujdesit për këto hapësira e bën edhe më të vështirë ruajtjen e asaj që ka mbetur.

Me kalimin e viteve, varret mund të mbulohen nga bimësia, të dëmtohen nga faktorët natyrorë apo të humbasin edhe ato pak shenja që mund të kenë mbetur.

Një tjetër shqetësim lidhet me faktin se nuk duket të ketë pasur një përpjekje të mirëfilltë për të evidentuar, dokumentuar dhe ruajtur historinë e këtyre varrezave.

Nëse nuk ndërhyhet në kohë, rrezikohet që edhe brezat e ardhshëm të mos kenë mundësi të mësojnë se kush kanë qenë njerëzit që jetuan në këto troje, cilat ishin familjet e tyre dhe çfarë gjurmësh lanë pas.

Kelmendi njihet për historinë, traditat, qëndresën dhe identitetin e tij të veçantë. Pikërisht për këtë arsye, ruajtja e çdo elementi të trashëgimisë së tij duhet të jetë një përgjegjësi e përbashkët.

Historia nuk ruhet vetëm në libra por mund të gjendet edhe në varret e vjetra dhe në simbolet që kanë shoqëruar jetën e njerëzve ndër breza.

Shqetësimi i Fatmir Markaushit është një thirrje për institucionet vendore, strukturat që merren me trashëgiminë kulturore, studiuesit dhe vetë komunitetin që të kthejnë vëmendjen nga këto varreza. Nevojitet një evidentim i gjendjes së tyre dhe mbi të gjitha, një plan për pastrimin, mirëmbajtjen dhe mbrojtjen e tyre.

Nëse sot në varrezat e vjetra të Selcës nuk mund të gjesh as një gur të gdhendur që të tregojë historinë e atyre që prehen aty, atëherë mund të mos mbetet asgjë për t’u treguar brezave të ardhshëm për kujtesën dhe historinë.