Gruaja nga Kelmendi që mori hakun e vëllait të vrarë nga serbët / Historia e malësores në rrëfimet popullore

Ishin kohë të vështira, në shekullin XIX, kur bjeshkët e Kelmendit nuk ishin vetëm vend kullotash e stanesh, por edhe vende përballjesh, pritash dhe gjaku. Barinjtë kelmendas përballeshin shpesh me konflikte për kullotat, ku lakmia për tokën dhe dëshira për të zotëruar bjeshkët çonin deri në vrasje.

Sipas rrëfimit popullor, në një prej këtyre kohëve të vështira, disa barinj nga pala sllave kishin ngritur pritë dhe kishin vrarë një bari kelmendas, i cili ndodhej në stan vetëm me motrën e tij. Ata mendonin se, duke vrarë burrat e Kelmendit, do t’i detyronin familjet të braktisnin bjeshkët dhe kullotat e tyre.

Por atë ditë nuk e kishin menduar se përballë tyre do të ngrihej një grua.

Kur pa vëllanë të vrarë, motra nuk u dorëzua. Nuk bërtiti, nuk u ligështua dhe nuk kërkoi mëshirë. Dhimbjen e madhe e mbajti brenda vetes. Mori armën dhe u nis drejt njeriut që, sipas rrëfimit, ishte prijësi më i njohur i palës kundërshtare.

Ajo nuk u ndal për të pyetur, nuk u tërhoq nga frika. E gjeti dhe e qëlloi, duke ia marrë gjakun vëllait të saj.

Emri i kësaj gruaje ishte Roze Markia nga Vukli i Kelmendit.

Tregohet se vrasja e prijësit nga dora e një gruaje shkaktoi tronditje të madhe dhe se për shumë vite më pas pati përplasje e vrasje edhe mes kundërshtarëve të saj.

Kjo është një histori që përcillet si rrëfim popullor për trimërinë e një gruaje kelmendase, e cila përballë humbjes së vëllait nuk u thye, por u ngrit për të kërkuar drejtësi sipas zakoneve të kohës.

Roze Markia nga Vukli nuk përfaqëson vetëm dhimbjen e një motre, por edhe figurën e gruas malësore, e cila në kohë të vështira nuk qëndronte gjithmonë pas burrave, por dinte të përballej edhe vetë me rrezikun.

Sepse në historinë e Kelmendit, trimëria nuk kishte vetëm emër burri. Edhe gratë e kësaj toke kishin zemër të fortë si malet e tyre.

Lavdi kujtimit të grave dhe burrave që historia e Kelmendit i ruan në kujtesën e saj!

Shkrimi i publikuar nga Arban Murçaj